Czy można wziąć urlop dziekański w środku semestru?

Urlop dziekański w środku semestru jest możliwy i uczelnie przyznają go cały czas, tylko że zasady zależą od regulaminu studiów konkretnej uczelni, a nie od jednego przepisu ogólnego. Ustawa zostawia uczelniom dużą swobodę, więc to, co działa na jednym wydziale, na innym może skończyć się odmową. Najwięcej problemów powstaje nie przy samym uzyskaniu urlopu, ale przy tym, co stanie się z zaliczeniami, stypendium i czesnym.

Czy w trakcie semestru da się go dostać?

Tak. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce mówi tylko, że student może uzyskać urlop w przypadkach określonych w regulaminie studiów. Żaden przepis nie zabrania złożenia wniosku w połowie semestru, a w praktyce większość wniosków właśnie wtedy wpływa, bo choroba, wypadek czy kłopoty rodzinne nie czekają na koniec sesji.

Zazwyczaj decyzję podejmuje dziekan, rzadziej prorektor lub rektor. Wniosek składa się do dziekanatu, a w regulaminie warto sprawdzić dwie rzeczy: czy urlop można przyznać na część semestru (często nie, bo minimalną jednostką jest cały semestr) oraz do kiedy trzeba złożyć dokumenty. Niektóre uczelnie wyznaczają termin, np. do końca zajęć, inne w ogóle go nie mają.

Z jakich powodów uczelnia się zgodzi

Katalog powodów jest otwarty albo zamknięty, w zależności od regulaminu. Najczęściej uznawane są:

  • długotrwała choroba lub leczenie, także psychiczne, potwierdzone zaświadczeniem lekarskim,
  • ciąża, urodzenie dziecka i opieka nad nim,
  • ważne zdarzenia losowe, na przykład śmierć w rodzinie czy konieczność opieki nad bliskim,
  • wyjazd, praca lub praktyka za granicą, jeśli nie da się tego pogodzić ze studiami,
  • w niektórych uczelniach także powody czysto osobiste, np. potrzeba przemyślenia kierunku.

Przy powodach zdrowotnych i rodzicielskich odmowa zdarza się rzadko. Przy „powodach osobistych” decyzja jest uznaniowa, więc wniosek trzeba rzeczowo uzasadnić. Studentki w ciąży oraz rodzice mają dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy, więc uczelnia nie może ich traktować jak zwykłych wnioskodawców.

Co dzieje się z trwającym semestrem

Najczęstszy scenariusz wygląda tak: semestr, w którym złożono wniosek, nie zostaje zaliczony, a po powrocie student zaczyna go od nowa. Nie jest to jednak reguła absolutna, bo regulaminy różnią się w szczegółach. Warto wiedzieć, o co pytać w dziekanacie.

Zaliczenia i egzaminy z tego, co już zrobione

Jeśli do momentu złożenia wniosku zdążyło się zaliczyć część przedmiotów, np. zakończone wcześniej moduły albo egzaminy w sesji zimowej, w wielu uczelniach oceny zostają w systemie. Student nie musi ich powtarzać, o ile przedmiot formalnie się zakończył i ocena została wpisana.

Gorzej z przedmiotami trwającymi, np. laboratoriami zaliczonymi w połowie albo projektem oddanym w pierwszej części. Zwykle nie ma zaliczenia ułamkowego. Po powrocie trzeba je realizować od początku, nawet jeśli przez pół semestru chodziło się na zajęcia i zdawało kolokwia.

Zdarza się, że dziekan pozwala zaliczyć część przedmiotów jeszcze przed rozpoczęciem urlopu, jeśli stan zdrowia na to pozwala. Taką zgodę najlepiej mieć na piśmie, a nie w rozmowie na korytarzu, bo po roku nikt nie będzie pamiętał ustaleń.

Urlop nie przedłuża automatycznie terminów wszystkich zobowiązań. Jeśli w trakcie studiów obowiązuje limit na odrobienie warunków czy poprawki, trzeba sprawdzić, czy czas urlopu się do niego wlicza.

Pieniądze, ubezpieczenie i status studenta

Na urlopie dziekańskim zachowuje się status studenta, więc legitymacja zostaje ważna, a wpis na listę studentów nie znika. Przy ubezpieczeniu zdrowotnym to ważne, bo osoba uczącą się do 26. roku życia jest zgłoszona jako członek rodziny. Dla pewności lepiej jednak zapytać ubezpieczyciela (ZUS lub NFZ), jak traktuje taki okres, bo w praktyce różnie to bywa przy pracy dorywczej czy działalności.

Praca na urlopie dziekańskim jest oczywiście dozwolona. Uczelnia nie ma prawa tego zabraniać, jeśli nie narusza to powodu urlopu, np. zwolnienia lekarskiego.

Stypendia, czesne i kredyt

Stypendium socjalne i naukowe zwykle nie jest wypłacane w czasie urlopu. Wypłata ustaje od miesiąca, w którym urlop się zaczyna, albo od następnego, co zależy od regulaminu świadczeń. Jeśli stypendium już zostało wypłacone za miesiące, w których student faktycznie nie studiuje, uczelnia może żądać zwrotu.

Na studiach płatnych czesne za rozpoczęty semestr bywa zwracane proporcjonalnie albo zaliczane na poczet kolejnego. Bywa też, że nie jest zwracane wcale, jeśli tak stanowi umowa. Zanim złoży się wniosek, warto przeczytać umowę o odpłatności, bo to ona rozstrzyga, a nie ogólne zwyczaje.

Kredyt studencki to osobna sprawa. Wypłaty rat zostają wstrzymane na czas urlopu, ale spłata kredytu zaczyna się zwykle dopiero po zakończeniu studiów lub ich przerwaniu, i to trzeba potwierdzić w banku. Akademik jest najczęściej do oddania lub przydzielany od nowa po powrocie, bo miejsce w domu studenckim przysługuje osobie realizującej studia.

Jak złożyć wniosek, żeby nie stracić czasu

  1. Sprawdzić w regulaminie studiów zapisy o urlopach: przesłanki, maksymalny czas trwania i termin składania.
  2. Napisać wniosek do dziekana z konkretnym powodem i okresem (jeden semestr, rok akademicki).
  3. Dołączyć dokumenty: zaświadczenie lekarskie, akt urodzenia dziecka, umowę o pracę za granicą itp.
  4. Zapytać w dziekanacie, od kiedy urlop obowiązuje i co z zaliczeniami z bieżącego semestru.
  5. Zachować kopię wniosku i decyzji.

Przy odmowie przysługuje zwykle odwołanie do rektora, najczęściej w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji. Termin i tryb wynikają z pouczenia na decyzji, więc warto je dokładnie przeczytać, a nie odkładać na później.

Kiedy lepiej poszukać innego rozwiązania

Nie zawsze urlop jest najlepszym wyjściem. Jeśli problem jest krótkotrwały, np. dwa tygodnie choroby w środku semestru, indywidualna organizacja studiów albo ustalenie nowych terminów z prowadzącymi może kosztować mniej niż utrata całego semestru. Podobnie przy trudnościach z jednym przedmiotem: wpis warunkowy lub powtarzanie przedmiotu bywa lepsze niż roczna przerwa.

Urlop ma sens, gdy rzeczywiście nie da się studiować, bo kontynuowanie na siłę kończy się zwykle skreśleniem z listy z powodu niezaliczenia semestru. A skreślenie jest dużo gorsze niż przerwa, z której można wrócić.