Dzięki temu streszczeniu Hamleta krok po kroku można w kilkanaście minut ogarnąć całą fabułę i być przygotowanym na lekcję lub sprawdzian. Dzieje się tak, bo akcja dramatu została tu rozbita na kolejne akty i najważniejsze sceny, bez zbędnych dygresji. Tekst skupia się na tym, co faktycznie przydaje się w szkole: kto co zrobił, dlaczego i jakie to miało skutki. Po drodze wskazane są też kluczowe motywy, które polonista najczęściej wyciąga na tablicę.

Najważniejsze postacie i punkt wyjścia

Akcja „Hamleta” rozgrywa się na dworze królewskim w Danii, na zamku w Elsynorze. Na początku warto ustawić sobie w głowie najważniejszych bohaterów, bo relacje rodzinne i polityczne są tu kluczowe.

• Hamlet – książę duński, syn zmarłego króla Hamleta i królowej Gertrudy.
• Król Klaudiusz – brat zmarłego króla, nowy władca Danii, mąż Gertrudy.
• Gertruda – królowa, matka Hamleta, szybko wychodzi ponownie za mąż za Klaudiusza.
• Ofelia – córka Poloniusza, kochana przez Hamleta.
• Poloniusz – doradca królewski, ojciec Ofelii i Laertesa.
• Laertes – syn Poloniusza, brat Ofelii.
• Horacy – przyjaciel Hamleta, jeden z niewielu rozsądnych bohaterów.

Na starcie: stary król Hamlet nie żyje, a na tronie siedzi Klaudiusz, który poślubił wdowę po bracie. Książę Hamlet jest w żałobie i nie potrafi pogodzić się ani ze śmiercią ojca, ani z pośpiesznym małżeństwem matki.

„Hamlet” to tragedia zemsty – fabuła kręci się wokół obowiązku pomszczenia zamordowanego ojca i konsekwencji odkładania tej zemsty.

Akt I – duch i obietnica zemsty

W Akcie I pojawia się motyw nadprzyrodzony, który uruchamia cały dramat. Na murach zamku strażnicy i Horacy widzą ducha zmarłego króla. Podejrzewają, że chce coś ważnego przekazać, więc postanawiają pokazać go Hamletowi.

Nocą duch rozmawia z Hamletem na osobności. Wyznaje, że nie umarł naturalnie: został podstępnie zamordowany przez brata Klaudiusza, który wlał mu truciznę do ucha, gdy spał w ogrodzie. Duch nakazuje synowi, by go pomścił, ale jednocześnie zabrania ranić Gertrudę – jej wina ma zostać osądzona „przez niebo”.

Hamlet przyjmuje misję, lecz od razu pojawia się problem: nie ma żadnych dowodów poza słowami ducha. Zaczyna planować, jak sprawdzić winę Klaudiusza, jednocześnie ukrywając prawdziwe zamiary.

Akt II i III – intrygi dworskie i udawane szaleństwo

W kolejnych aktach następuje gęste zagęszczenie intryg. Klaudiusz czuje, że coś jest nie tak z Hamletem, więc próbuje go „rozszyfrować”.

Hamlet udaje obłąkanego

Hamlet postanawia grać szaleńca, żeby nikt nie podejrzewał, że wie o zbrodni. Zachowuje się dziwnie, mówi zagadkami, prowokuje rozmówców. Dla otoczenia staje się kimś, kogo „trzeba obserwować”.

Poloniusz szybko wpada na swoją teorię: Hamlet oszalał z miłości do Ofelii. Zakazuje córce spotkań z księciem i oddawania mu listów. Dla Ofelii to cios – musi wybierać między posłuszeństwem wobec ojca a uczuciem.

Klaudiusz i Gertruda wciągają do akcji Rosenkrantza i Guildensterna, dawnych kolegów Hamleta. Mają wybadać, co dzieje się z księciem, ale nie są w stanie zrozumieć, że większy problem niż miłość stanowi dla niego moralne zobowiązanie do zemsty.

Teatr w teatrze – próba winy Klaudiusza

Na dwór przybywa trupa aktorów. Hamlet wpada na pomysł, by wykorzystać teatr jako „pułapkę na sumienie”. Pisze fragment scenariusza przedstawienia, które odtworzy sposób zabicia jego ojca: król zostaje otruty podczas snu w ogrodzie.

Podczas spektaklu Hamlet bacznie obserwuje Klaudiusza. Gdy aktor odgrywa scenę morderstwa, Klaudiusz gwałtownie reaguje, przerywa przedstawienie i wychodzi. Dla Hamleta to potwierdzenie winy. Teraz już nie ma wątpliwości, przeciw komu planuje zemstę.

W międzyczasie dochodzi do jednej z najsłynniejszych scen – monologu „Być albo nie być”. Hamlet rozważa sens życia i śmierci, zastanawia się, czy warto znosić cierpienie, czy lepiej zakończyć życie, ale odstrasza go niepewność tego, co po śmierci. To ważny moment psychologiczny: bohater nie jest tylko mścicielem, lecz człowiekiem rozdartych myśli.

Akt III – pierwsza ofiara i punkt bez powrotu

W tym akcie napięcie przechodzi w otwarty dramat. Gertruda wzywa Hamleta na rozmowę w swojej komnacie. Za arrasem (zasłoną) ukrywa się Poloniusz, żeby podsłuchać ich rozmowę i donieść królowi.

Hamlet w ostrych słowach oskarża matkę o niemoralność: ma jej za złe pośpieszny ślub z Klaudiuszem. Gdy słyszy szelest za zasłoną, myśli, że sam Klaudiusz się ukrył. Bez namysłu dźga przez arras, zabijając Poloniusza.

To moment przełomowy. Hamlet po raz pierwszy naprawdę kogoś zabija, choć nie jest to właściwy cel jego zemsty. Śmierć Poloniusza uruchamia lawinę kolejnych tragedii. Klaudiusz rozumie, że Hamlet jest zagrożeniem i musi zostać usunięty z Danii.

Akt IV – droga do tragedii

Klaudiusz wysyła Hamleta do Anglii, oficjalnie „dla jego dobra”, w rzeczywistości z rozkazem potajemnego zgładzenia księcia. W listach do angielskiego króla zapisany jest wyrok śmierci Hamleta. Jednak po drodze książę odkrywa intrygę, podmienia dokumenty i w efekcie to Rosenkrantz i Guildenstern stają się ofiarami planu Klaudiusza.

Ofelia i Laertes – skutki śmierci Poloniusza

W Danii sytuacja się zaostrza. Wieść o zabiciu Poloniusza niszczy Ofelię. Zmuszona do odrzucenia Hamleta, teraz traci ojca. Nie radzi sobie psychicznie, popada w obłęd. Śpiewa urywki piosenek, rozdaje symboliczne kwiaty, miesza realne wydarzenia z majakami. W końcu ginie – prawdopodobnie popełnia samobójstwo, tonąc w rzece.

Do kraju wraca Laertes, wściekły na dwór i Hamleta. Oskarża króla o śmierć ojca, ale Klaudiusz sprawnie obraca sytuację na swoją korzyść. Przekonuje Laertesa, że prawdziwym winowajcą jest Hamlet.

Powstaje plan wspólnej zemsty: zorganizowana zostanie pojedynkowa „zabawa” między Laertesem a Hamletem. Laertes ma walczyć zatrutym mieczem. Dodatkowo Klaudiusz przygotowuje kielich z zatrutym winem jako „plan B”. Wszystko ma wyglądać jak sportowa rozgrywka, a w rzeczywistości jest pułapką na Hamleta.

Akt V – cmentarz i krwawy finał

Akt V zaczyna się sceną na cmentarzu. Grabarze rozmawiają o śmierci, żartują, kopią grób. Hamlet przysłuchuje się temu z Horacym i znajduje czaszkę Yoricka, nadwornego błazna z dzieciństwa. To mocny, refleksyjny moment: Hamlet konfrontuje się z fizycznością śmierci i przemijaniem. Wszyscy, niezależnie od pozycji, kończą tak samo.

Na cmentarz przybywa orszak pogrzebowy – to pogrzeb Ofelii. Hamlet dowiaduje się o jej śmierci dopiero teraz. Wzruszony i wstrząśnięty wdaje się w konflikt z Laertesem przy grobie. Ich spór pokazuje, że tragedia prywatna miesza się z dworską intrygą i polityką.

W zamku dochodzi do ostatecznego pojedynku. Hamlet i Laertes stają do walki przy całym dworze. W pewnym momencie Gertruda, nieświadoma spisku, wypija zatrute wino przygotowane dla Hamleta. Umiera na oczach wszystkich, jeszcze zdążając ostrzec syna.

W trakcie starcia Laertes rani Hamleta zatrutą szpadą, ale w zamieszaniu dochodzi do wymiany broni i Hamlet również rani Laertesa. Obaj są śmiertelnie zatruci. Laertes, rozumiejąc, że sam dał się wciągnąć w zbrodniczy plan, wyznaje całą prawdę: to Klaudiusz stoi za spiskiem i śmiercią królowej.

Hamlet w ostatnim akcie wypełnia swoją misję: przebija Klaudiusza mieczem i zmusza go do wypicia reszty zatrutego wina. Król ginie, Hamlet także upada. Przed śmiercią prosi Horacego, by opowiedział prawdziwą historię jego losów.

Na końcu na scenę wchodzi Fortynbras, norweski książę. Zastaje cały dwór wymarły i przejmuje władzę. Tragedia duńskiej rodziny królewskiej otwiera drogę nowemu władcy.

Główne wątki i problemy w „Hamlecie”

Znajomość samej fabuły to jedno, ale na lekcjach języka polskiego zwykle pojawiają się pytania o motywy i problemy poruszane w dramacie. W „Hamlecie” można łatwo wyłapać kilka najważniejszych:

• Zemsta – obowiązek wobec zmarłego ojca kontra wątpliwości moralne Hamleta.
• Wina i kara – Klaudiusz unika odpowiedzialności, ale ostatecznie dosięga go sprawiedliwość.
• Szaleństwo – udawane u Hamleta, prawdziwe i tragiczne u Ofelii.
• Śmierć i przemijanie – monolog „Być albo nie być”, scena z czaszką Yoricka, kolejne zgony bohaterów.
• Polityka i władza – przejęcie tronu przez Klaudiusza, werwa Fortynbrasa, dworskie intrygi.

Dla ucznia przydatne jest też skojarzenie: Hamlet to bohater rozdarty, „człowiek myślący”, który analizuje, waha się, zadaje pytania moralne. Nie zabija od razu, chociaż ma powód. To odróżnia go od typowego mściciela i sprawia, że jest postacią bardziej złożoną psychologicznie.

Jak szybko zapamiętać fabułę do szkoły

Najprostszy sposób na ogarnięcie „Hamleta” do kartkówki czy odpowiedzi to zapamiętanie ciągu zdarzeń w kilku krokach. Można go potraktować jak łańcuch przyczyn i skutków:

1. Duch ojca mówi Hamletowi o morderstwie i żąda zemsty.
2. Hamlet udaje szaleńca i sprawdza winę Klaudiusza teatrem w teatrze.
3. Zabija przypadkiem Poloniusza – zaczyna się ciąg tragedii.
4. Ofelia traci rozum i ginie, Laertes wraca i chce zemsty.
5. Klaudiusz organizuje zatruty pojedynek Hamleta z Laertesem.
6. Giną: Gertruda, Klaudiusz, Laertes, na końcu Hamlet; władzę przejmuje Fortynbras.

Dobrze też ułożyć sobie w pamięci trzy „filary” tego dramatu:

• Duch – początek (informacja o zbrodni).
• Teatr – środek (sprawdzenie winy Klaudiusza).
• Pojedynek – koniec (rozwiązanie wszystkich konfliktów).

Przy tak uporządkowanej fabule łatwiej później dopinać do niej szczegóły: monologi, scenę na cmentarzu, szaleństwo Ofelii czy motyw skażonej władzy. Dzięki temu lektura nie rozmywa się w głowie jako „jakaś tragedia o księciu”, tylko układa się w klarowną historię, którą można swobodnie opowiedzieć własnymi słowami.