W pewnym momencie nauki angielskiego większość osób zauważa, że rozumie stronę bierną w teorii, ale blokuje się, gdy trzeba jej użyć w mówieniu lub w pisaniu. Rozwiązaniem nie jest kolejna definicja, tylko zestaw dobrze dobranych ćwiczeń, które krok po kroku oswajają z konstrukcją passive voice w różnych czasach i sytuacjach. Warto skupić się nie tylko na budowie, ale też na tym, kiedy strona bierna brzmi naturalnie, a kiedy lepiej jej unikać. Poniższy zestaw materiałów sprawdzi się zarówno u uczniów szkół średnich, jak i dorosłych, którzy chcą pisać poprawne maile i raporty po angielsku. Całość jest tak ułożona, by można było ćwiczyć samodzielnie lub z uczniami na lekcji.

Strona bierna – co to jest naprawdę

Strona bierna (ang. passive voice) to konstrukcja, w której podmiot zdania nie wykonuje czynności, tylko ją otrzymuje. Skupia się uwagę na tym, co się stało, a nie na tym, kto to zrobił.

Porównanie pokazuje to najlepiej:

• Active: The manager approved the report.
• Passive: The report was approved (by the manager).

W stronie biernej ważniejsze jest „the report” niż „the manager”. Informację o wykonawcy można dodać po by, ale często się ją po prostu pomija, jeśli jest oczywista lub mało istotna.

Strona bierna w angielskim jest używana częściej niż w polskim, szczególnie w tekstach formalnych, naukowych, urzędowych i biznesowych.

Kiedy warto używać strony biernej

W polskim strona bierna brzmi często sztywno, dlatego jest nadużywana głównie w urzędowym stylu. W angielskim wygląda to inaczej – passive voice jest naturalnym elementem codziennego języka, zwłaszcza w formalnych sytuacjach.

Najczęstsze zastosowania:

• Gdy wykonawca jest nieznany: The car was stolen last night.
• Gdy wykonawca jest oczywisty: The suspect was arrested yesterday. (wiadomo, że przez policję)
• Gdy wykonawca jest mniej ważny niż efekt: A new hospital is being built in our town.
• W tekstach naukowych i technicznych: The samples were analyzed using X-ray technology.
• W instrukcjach i procedurach: The device should be turned off after use.

Dobrym nawykiem jest zadawanie sobie pytania: „Co jest ważniejsze w tym zdaniu – osoba czy działanie/rezultat?”. Jeśli działanie, to często naturalnie wyjdzie właśnie strona bierna.

Jak tworzyć stronę bierną – krok po kroku

Budowa strony biernej zawsze opiera się na tym samym schemacie:

to be + past participle (III forma czasownika)

Reszta to tylko dostosowanie czasownika to be do odpowiedniego czasu.

Strona bierna w czasach prostych

Na początku warto opanować cztery najczęściej używane kombinacje: Present Simple, Past Simple, Present Continuous i Present Perfect. Dla wielu osób to wystarcza w codziennej komunikacji.

1. Present Simple – is/are + III forma

• Active: They make these phones in China.
• Passive: These phones are made in China.

Używana do ogólnych prawd, procedur, informacji stałych.

2. Past Simple – was/were + III forma

• Active: Someone stole my bike.
• Passive: My bike was stolen.

Typowo do opisu pojedynczych wydarzeń z przeszłości.

3. Present Continuous – is/are being + III forma

• Active: They are repairing the road.
• Passive: The road is being repaired.

Wskazuje na czynność trwającą teraz lub w tym okresie.

4. Present Perfect – has/have been + III forma

• Active: They have already delivered the package.
• Passive: The package has already been delivered.

Przydaje się szczególnie w mailach i krótkich raportach: zadania wykonane, rezultat ważniejszy niż czas.

Strona bierna w czasach Perfect i modalnych

Dla bardziej zaawansowanych uczniów i dorosłych warto dodać jeszcze dwie konstrukcje: Past Perfect i formy z czasownikami modalnymi.

1. Past Perfect – had been + III forma

• Active: They had cancelled the meeting before we arrived.
• Passive: The meeting had been cancelled before we arrived.

Często w relacjonowaniu zdarzeń, raportach, opowiadaniach.

2. Modals – must / can / should + be + III forma

• The report must be submitted by Friday.
• The problem can be solved in several ways.
• The rules should be followed at all times.

Formy modalne w stronie biernej pojawiają się non stop w języku biznesowym, urzędowym, w regulaminach i instrukcjach.

Najczęściej używane w praktyce kombinacje strony biernej to: Present Simple, Past Simple, Present Perfect oraz formy z czasownikami modalnymi (must, can, should).

Typowe błędy Polaków w stronie biernej

Przy ćwiczeniach warto od razu zwracać uwagę na najczęstsze potknięcia. Świadome unikanie błędów przyspiesza naukę bardziej niż powtarzanie kolejnych definicji.

• Pomijanie „to be”:
  
  ✗ The meeting cancelled.
  
  ✓ The meeting was cancelled.
• Używanie złej formy czasownika:
  
  ✗ The documents were send.
  
  ✓ The documents were sent.
• Złe dopasowanie czasu (tłumaczenie „na czuja” z polskiego):
  
  ✗ The report is sent yesterday.
  
  ✓ The report was sent yesterday.
• Nadmierne używanie „by” tam, gdzie nie jest potrzebne:
  
  ✗ This rule is often broken by people.
  
  ✓ This rule is often broken.

Dobre ćwiczenia do strony biernej powinny nie tylko trenować formy, ale też uczyć wyczucia, kiedy użycie passive voice jest naturalne, a kiedy lepiej wybrać stronę czynną.

Ćwiczenia na stronę bierną dla uczniów

Dla uczniów szkół średnich i starszych klas podstawówki najlepiej sprawdzają się zadania, które prowadzą od mechanicznej zamiany zdań do krótkich tekstów. Dobrze działa praca w seriach – ten sam czas, ten sam typ ćwiczenia, a potem miks.

1. Prosta transformacja zdań (Present i Past Simple)

Przepisz zdania na stronę bierną.

1. They open the shop at 9 a.m. → ___________________________
2. Someone broke the window yesterday. → ___________________________
3. People speak English all over the world. → ___________________________
4. They cancelled the concert. → ___________________________

Przykładowe odpowiedzi:

• The shop is opened at 9 a.m.
• The window was broken yesterday.
• English is spoken all over the world.
• The concert was cancelled.

2. Uzupełnianie luk – wybór właściwej formy

Uzupełnij zdania, używając podanych czasowników w odpowiedniej formie strony biernej.

(build, sell, show, use)

1. These cars ________ all over Europe.
2. The new bridge ________ last year.
3. This program ________ in many schools.
4. The results ________ at the conference tomorrow.

Przykładowe odpowiedzi:

• These cars are sold all over Europe.
• The new bridge was built last year.
• This program is used in many schools.
• The results will be shown at the conference tomorrow.

3. Krótki tekst do przekształcenia

Ćwiczenie dla bardziej zaawansowanych: uczniowie dostają krótki tekst w stronie czynnej i mają przekształcić go na bierną tam, gdzie to naturalne.

Przykład:

The school organizes a sports day every year. They invite all students and parents. They give prizes to the winners. They publish the results on the website.

Możliwa wersja:

A sports day is organized every year. All students and parents are invited. Prizes are given to the winners and the results are published on the website.

Ćwiczenia na stronę bierną dla dorosłych i w biznesie

Dorośli uczący się angielskiego najczęściej potrzebują strony biernej do: maili, raportów, prezentacji i rozmów biznesowych. Ćwiczenia warto więc osadzić w realnych sytuacjach.

1. Przekształcanie zdań z maili służbowych

Zadanie: Przepisz zdania tak, by brzmiały bardziej formalnie, używając strony biernej.

1. We will send the documents tomorrow.
2. They didn’t inform us about the change.
3. People must follow these safety rules.
4. Our team has already finished the project.

Przykładowe odpowiedzi:

• The documents will be sent tomorrow.
• We were not informed about the change.
• These safety rules must be followed.
• The project has already been finished.

2. Raport – ukończ zdania w stronie biernej

Uzupełnij zdania, używając strony biernej w odpowiednim czasie.

1. The issue ________ (solve) last week, so no further action is required.
2. The final version of the contract ________ (prepare) and sent to the client.
3. All employees ________ (inform) about the new policy yesterday.
4. Additional tests ________ (carry out) next month.

Przykładowe odpowiedzi:

• The issue was solved last week…
• …the contract has been prepared and sent…
• All employees were informed…
• Additional tests will be carried out next month.

3. Neutralizowanie tonu wypowiedzi

Strona bierna pozwala złagodzić oskarżający ton. To bardzo praktyczne w trudnych mailach.

Przekształć tak, by brzmiało bardziej dyplomatycznie:

1. You didn’t include the attachments.
2. Someone entered the wrong data in the system.

Możliwe wersje:

• The attachments were not included.
• The wrong data was entered in the system.

W komunikacji biznesowej strona bierna często służy do łagodzenia komunikatów i koncentrowania się na problemie, a nie na winnych.

Jak samodzielnie trenować stronę bierną na co dzień

Same ćwiczenia z podręcznika zwykle nie wystarczają, jeśli passive voice ma wejść w nawyk. Dobrze sprawdza się kilka prostych strategii, które można wpleść w codzienność.

• „Podwójne zdanie” – za każdym razem, gdy pojawi się w głowie zdanie w stronie czynnej po angielsku, warto spróbować natychmiast stworzyć jego wersję bierną.
• Analiza maili i artykułów – podczas czytania warto zakreślać przykłady strony biernej i próbować przepisać je na stronę czynną. Uczy to, że oba warianty są równoważne znaczeniowo.
• Mini-raporty z dnia – raz dziennie można napisać 3–4 zdania w stylu: The report was sent… The meeting was cancelled… The problem has been solved…
• Świadome ograniczenie – na początku nauki lepiej trzymać się kilku najczęściej używanych czasów w stronie biernej (Present Simple, Past Simple, Present Perfect i formy modalne), a dopiero później rozszerzać repertuar.

Regularne ćwiczenia szybko pokazują, że strona bierna w angielskim to nie „sztuczny język z podręcznika”, ale narzędzie, które realnie ułatwia mówienie i pisanie – zwłaszcza wtedy, gdy ważny jest efekt, a nie osoba wykonująca działanie.