Na pierwszy rzut oka liczebniki po hiszpańsku wydają się banalne: uno, dos, tres i sprawa załatwiona. Po chwili wychodzi jednak na jaw, że przy większych liczbach, datach, cenach czy godzinach robi się znacznie ciekawiej. Pojawiają się formy skrócone, zmiany rodzaju, łączenie wyrazów, a do tego różnice między Hiszpanią a Ameryką Łacińską. Dobra wiadomość jest taka, że hiszpańskie liczebniki mają bardzo logiczny system – wystarczy poznać kilka schematów i używać ich konsekwentnie. Ten tekst prowadzi krok po kroku: od prostych liczebników głównych, przez setki i tysiące, aż po praktyczne użycie w realnych zdaniach.

Podstawowe liczebniki: od 0 do 10

Na starcie warto po prostu opanować liczby od 0 do 10 na pamięć. Bez skrótów, odmian i wyjątków, zwykła „tabliczka mnożenia” liczb.

0–10 po hiszpańsku:

• 0 – cero
• 1 – uno
• 2 – dos
• 3 – tres
• 4 – cuatro
• 5 – cinco
• 6 – seis
• 7 – siete
• 8 – ocho
• 9 – nueve
• 10 – diez

Na tym etapie pojawia się już pierwszy niuans: uno potrafi zmieniać formę w zależności od rzeczownika, ale do tego jeszcze wrócimy. Na razie ważne jest solidne osłuchanie się z tym zestawem – potem wszystko będzie się na nim opierać.

Liczebniki od 0 do 15 warto znać „z automatu”. To one najczęściej pojawiają się w dialogach: wiek, godzina, ilość sztuk, numer mieszkania.

Liczby od 11 do 29: jedna nieregularna „paczka”

Drugi etap to liczby 11–19 oraz 20–29. To tutaj hiszpański robi kilka sztuczek, które potem wracają w bardziej złożonej formie.

11–19: formy połączone

Liczby od 11 do 15 są po prostu nieregularne i trzeba je zapamiętać:

• 11 – once
• 12 – doce
• 13 – trece
• 14 – catorce
• 15 – quince

Od 16 do 19 widać już schemat: to połączenie diez (10) i liczby jednostek, tylko zapisane łącznie:

• 16 – dieciséis (diez + seis)
• 17 – diecisiete (diez + siete)
• 18 – dieciocho (diez + ocho)
• 19 – diecinueve (diez + nueve)

Wymowa jest w praktyce zlana w jedno, dlatego te formy lepiej powtarzać całymi słowami, a nie rozbijać na części.

20–29: veinti- i zmiany akcentu

Liczebnik 20 to veinte. Natomiast 21–29 tworzy się już podobnie jak przy 16–19, ale z inną podstawą:

• 21 – veintiuno
• 22 – veintidós
• 23 – veintitrés
• 24 – veinticuatro
• …
• 29 – veintinueve

Warto zwrócić uwagę na akcent: veintidós, veintitrés, veintiséis mają akcent graficzny, podobnie jak ich „końcówki” (dós, trés, séis).

Dziesiątki i liczby złożone do 99

Po opanowaniu 0–29 reszta do 99 staje się już dużo bardziej przewidywalna. Tu wchodzi w grę logiczne łączenie dziesiątek z jednościami.

Dziesiątki: 30, 40, 50… 90

Najpierw same pełne dziesiątki:

• 30 – treinta
• 40 – cuarenta
• 50 – cincuenta
• 60 – sesenta
• 70 – setenta
• 80 – ochenta
• 90 – noventa

Każda z tych form jest stała, bez wyjątków typu „czterdzieści i kilka wariantów”. Raz nauczone, zostają na długo.

Liczby typu 31, 47, 99: spójnik „y”

Liczby od 31 do 99 (z wyjątkiem pełnych dziesiątek) buduje się schematem:

dziesiątka + y + jedności

Przykłady:

• 31 – treinta y uno
• 47 – cuarenta y siete
• 58 – cincuenta y ocho
• 64 – sesenta y cuatro
• 72 – setenta y dos
• 99 – noventa y nueve

W przeciwieństwie do 16–29, tutaj zachowany jest rozdział: osobno dziesiątka, spójnik y i liczba jednostek. W mowie potocznej wszystko oczywiście płynnie się łączy, ale zapis zostaje rozdzielony.

Setki, tysiące i miliony

Po przekroczeniu 100 system dalej jest logiczny, choć pojawia się kilka form nieregularnych. To jest moment, w którym wiele osób zaczyna „bać się” dużych liczb, a niepotrzebnie – hiszpański jest tu bardziej przejrzysty niż polski.

100–199: cien, ciento i kombinacje

Liczba 100 ma dwie formy:

• cien – używane samodzielnie: cien personas (sto osób)
• ciento – gdy po nim coś stoi: ciento diez (sto dziesięć)

Dalej wszystko układa się schematycznie:

• 101 – ciento uno
• 115 – ciento quince
• 146 – ciento cuarenta y seis

Pełne setki: 200, 300… 900

Tu pojawiają się formy, które na początku brzmią obco, ale mają swój porządek:

• 200 – doscientos
• 300 – trescientos
• 400 – cuatrocientos
• 500 – quinientos (wyjątek)
• 600 – seiscientos
• 700 – setecientos (skrót od siete + cientos)
• 800 – ochocientos
• 900 – novecientos

Każda z tych form łączy się dalej z dziesiątkami i jednościami dokładnie tak samo jak w systemie 0–99:

doscientos cuarenta y tres – 243
setecientos diecinueve – 719

Tysiące i dalej

Liczba 1000 to po prostu mil. Nie ma przed nią liczebnika „jeden”:

• mil personas – tysiąc osób (nie: un mil personas)

Dla większych tysięcy używa się już normalnych liczebników przed mil:

• 2000 – dos mil
• 3500 – tres mil quinientos
• 12 000 – doce mil

Wyżej wchodzą w grę miliony:

• 1 000 000 – un millón
• 2 000 000 – dos millones
• 1 200 000 – un millón doscientos mil

W hiszpańskim mil jest niepoliczalne (zawsze „mil”), ale millón odmienia się w liczbie mnogiej: millones.

Liczebniki porządkowe: primero, segundo, tercero…

Liczebniki porządkowe – pierwszy, drugi, trzeci – pojawiają się w datach, numerach pięter, listach punktowanych, rankingach. Używa się ich rzadziej niż głównych, ale kontakt z nimi jest nieunikniony.

Najważniejsze podstawowe formy:

• 1. – primero
• 2. – segundo
• 3. – tercero
• 4. – cuarto
• 5. – quinto
• 6. – sexto
• 7. – séptimo
• 8. – octavo
• 9. – noveno
• 10. – décimo

Liczebniki porządkowe zachowują się jak przymiotniki: mają rodzaj i liczbę, więc trzeba je dopasować do rzeczownika:

• el primer día – pierwszy dzień
• la primera vez – pierwszy raz
• los segundos intentos – drugie próby
• las terceras oportunidades – trzecie szanse

Zwraca uwagę forma primer i tercer przed rzeczownikiem w rodzaju męskim – to znane już z „uno” skrócenie, o którym niżej.

Uno, un, una: zgoda z rzeczownikiem i skracanie

Liczebnik uno jest wyjątkowo ruchliwy: zmienia się w zależności od tego, czy stoi samodzielnie, czy przy rzeczowniku, i jakiego rodzaju jest ten rzeczownik.

Uno jako „jeden” bez rzeczownika

Gdy „jeden” występuje samodzielnie, zostaje pełne uno:

• ¿Cuántos quieres? – Solo uno. – Ile chcesz? Tylko jeden.
• Había uno en la mesa. – Był jeden na stole.

Un / una przed rzeczownikiem

Przed rzeczownikiem uno zachowuje się jak rodzajnik nieokreślony i dopasowuje się do rodzaju:

• un libro – jedna książka
• una casa – jeden dom (w sensie „jakiś dom”)

Tu właśnie znika „o” na końcu: uno → un przed rzeczownikiem męskim.

Formy skrócone: un, primer, tercer

Ten sam mechanizm skracania dotyczy też niektórych liczebników porządkowych przed rzeczownikiem męskim w liczbie pojedynczej:

• primero → primer: el primer día
• tercero → tercer: el tercer piso

W mowie codziennej warto pilnować tych skróceń, bo są bardzo częste i brzmią naturalnie – pełne formy (el primero día) są odbierane jako nienaturalne.

Częste pułapki i typowe błędy

Przy liczebnikach po hiszpańsku pojawia się kilka powtarzalnych potknięć. Lepiej je poznać od razu niż powtarzać latami.

Milion vs miliard: inne wartości

Jednym z bardziej zdradliwych miejsc jest różnica między systemem polskim i hiszpańskim przy dużych liczbach.

W hiszpańskim:

• mil millones = miliard (1 000 000 000)
• billón = milion milionów (1 000 000 000 000)

Czyli hiszpański billón NIE oznacza miliarda, tylko bilion w polskim sensie. Przy statystykach, budżetach czy demografii nietrudno o spore nieporozumienia.

Daty, lata i wiek

Lata czyta się po prostu jako pełne liczby:

• 1999 – mil novecientos noventa y nueve
• 2024 – dos mil veinticuatro

Wiek wyraża się liczebnikiem głównym:

• Tengo treinta y dos años. – Mam 32 lata.

W przeciwieństwie do angielskiego, nie rozbija się lat typu 1984 na „dziewiętnaście osiemdziesiąt cztery”, tylko traktuje jako normalną liczbę czterocyfrową.

Jak skutecznie opanować liczebniki po hiszpańsku

Same tabele niewiele dają, jeśli liczebniki nie są wplątane w realne użycie. Lepiej potraktować je jak narzędzie do opisywania codziennych sytuacji.

Sprawdza się prosty podział nauki na etapy:

1. 0–20 na pamięć – bez patrzenia, z użyciem w prostych zdaniach (wiek, ilość osób, godziny pełne).
2. Dziesiątki + „y” – ćwiczenie 21–99, na przykład opisując ceny lub numery telefonów.
3. Setki i tysiące – trening na podstawie dat, populacji miast, dystansów.
4. Porządkowe – w praktyce: piętra, punkty w prezentacji, miejsca w kolejce.

Dobry efekt daje też „przestawienie głowy” na myślenie liczbami po hiszpańsku: mówienie w myślach daty, godziny czy numeru autobusu nie po polsku, tylko od razu w wersji hiszpańskiej. Po kilku tygodniach liczebniki zaczynają wychodzić same, bez szukania w pamięci.

Najbardziej opłaca się dopracować liczby do 1000. Powyżej tej granicy konstrukcja jest już w zasadzie tylko kombinacją znanych elementów.

Liczebniki po hiszpańsku mają swoje kruczki, ale ogólny system jest spójny i przewidywalny. Po przejściu przez opisane wyżej etapy stają się po prostu kolejnym, dość wygodnym narzędziem, a nie „tabelą do zakucia”.