Ani skomplikowana gramatyka, ani długie listy słówek, ani idealna wymowa na starcie nie są potrzebne, żeby po francusku coś załatwić. W codziennych sytuacjach wystarczy kilkadziesiąt prostych zwrotów, które naprawdę padają w rozmowach, a nie tylko w podręcznikach. Ten tekst to praktyczne rozmówki po francusku dla początkujących – z gotowymi zdaniami, krótkimi komentarzami i podpowiedziami, jak ich używać bez stresu.

Podstawowe grzeczności i przydatne słowa „ratunkowe”

Francuski bardzo lubi formuły grzecznościowe. Bez nich wiele zdań brzmi ostro albo „niewychowanie”, nawet jeśli technicznie są poprawne. Na szczęście do opanowania jest kilka naprawdę podstawowych słów.

• Bonjour – dzień dobry (używane do popołudnia)
• Bonsoir – dobry wieczór
• Salut – cześć (nieformalne, do znajomych)
• Au revoir – do widzenia
• Merci – dziękuję
• Merci beaucoup – bardzo dziękuję
• S’il vous plaît – proszę (forma grzeczna)
• S’il te plaît – proszę (do kogoś bliskiego)
• Pardon – przepraszam (gdy się kogoś potrąci, chce przejść)
• Excusez-moi – przepraszam (zaczynając rozmowę, np. na ulicy)

Przydają się też krótkie „bezpieczniki”, gdy czegoś nie słychać lub nie rozumie się zdania.

Nie rozumiem:

• Je ne comprends pas. – Nie rozumiem.
• Je ne parle pas bien français. – Nie mówię dobrze po francusku.
• Plus lentement, s’il vous plaît. – Wolniej, proszę.
• Répétez, s’il vous plaît. – Proszę powtórzyć.

W rozmowie z nieznajomymi, sprzedawcami, w urzędach i restauracjach warto trzymać się formy vous (Pan/Pani) zamiast tu (ty). Przejście na „ty” zwykle proponuje Francuz – lepiej nie wyprzedzać tego kroku.

Powitania i pożegnania w prawdziwych rozmowach

Sama znajomość „bonjour” to mało. W praktyce rozmowa rzadko kończy się na jednym słowie, a krótkie dialogi wyglądają zupełnie inaczej niż suche listy zwrotów.

Powitania formalne i neutralne

W sklepie, hotelu, na recepcji czy u lekarza najbezpieczniejsza jest forma neutralno-grzeczna.

Typowy mini-dialog w sklepie:

– Bonjour, madame. – Dzień dobry, proszę pani.
– Bonjour, monsieur, je peux vous aider ? – Dzień dobry, proszę pana, czy mogę pomóc?

Przydatne odpowiedzi:

• Oui, s’il vous plaît. – Tak, poproszę.
• Non, merci, je regarde. – Nie, dziękuję, tylko oglądam.

Pożegnania można lekko rozbudować:

• Au revoir, bonne journée. – Do widzenia, miłego dnia.
• Au revoir, bonne soirée. – Do widzenia, miłego wieczoru.

Powitania nieformalne

Wśród znajomych, na imprezie, w hostelach czy na wymianie studenckiej stosowane są prostsze formy.

• Salut ! Ça va ? – Cześć! Jak leci?
• Ça va, et toi ? – W porządku, a u ciebie?

Na pożegnanie:

• Salut, à plus ! – Cześć, na razie!
• À demain. – Do jutra.
• À bientôt. – Do zobaczenia wkrótce.

Zwrot ça va jest skrajnie uniwersalny. Może oznaczać „jak leci?”, „w porządku”, a nawet „daje radę”. Sprawdza się w większości luźnych rozmów, gdy brak słów.

Przedstawianie się i krótkie small talk

Na początek w zupełności wystarczy kilka prostych zdań o sobie – bez wariacji gramatycznych.

• Je m’appelle… – Nazywam się…
• Je suis polonais / polonaise. – Jestem Polakiem / Polką.
• Je viens de Pologne. – Pochodzę z Polski.
• J’habite à Varsovie. – Mieszkam w Warszawie.
• Je parle polonais et un peu français. – Mówię po polsku i trochę po francusku.

Reakcje i krótkie grzeczności:

• Enchanté(e). – Miło poznać. (kobieta dodaje „e” w pisowni, w mowie różnica jest minimalna)
• Ravi(e) de vous rencontrer. – Bardzo mi miło panią/pana poznać.

Proste pytania do rozmówcy:

• Et vous ? – A Pan/Pani?
• Vous parlez anglais ? – Czy mówi Pan/Pani po angielsku?
• Vous êtes d’ici ? – Czy jest Pan/Pani stąd?

Small talk rzadko wymaga skomplikowanych struktur. Najprościej podtrzymać rozmowę krótkimi, bezpiecznymi zdaniami:

• C’est une belle ville. – To ładne miasto.
• J’aime beaucoup ici. – Bardzo mi się tu podoba.
• C’est intéressant. – To ciekawe.

W restauracji i kawiarni: absolutne minimum

Jedzenie i picie to najbardziej „praktyczna” część rozmówek. Nawet z bardzo prostym francuskim w restauracji da się poradzić sobie bez mieszanki paniki i gestów.

Zamawianie i rachunek

Na wejściu często pada pytanie:

• Vous avez une réservation ? – Czy mają Państwo rezerwację?
• Pour deux personnes, s’il vous plaît. – Dla dwóch osób, proszę.

Przy zamawianiu sprawdza się schemat:

• Je voudrais… – Chciałbym / poproszę…
• Pour moi, … – Dla mnie…

Przykłady:

• Je voudrais un café, s’il vous plaît. – Poproszę kawę.
• Pour moi, un verre de vin rouge. – Dla mnie kieliszek czerwonego wina.
• Je voudrais de l’eau sans gaz. – Poproszę wodę niegazowaną.

Rachunek:

• L’addition, s’il vous plaît. – Rachunek, proszę.
• On paie séparément. – Płacimy osobno.
• On paie ensemble. – Płacimy razem.

Dopytywanie i specjalne prośby

Nawet przy słabym francuskim warto umieć chociaż ogólnie dopytać o danie czy składnik.

• Qu’est-ce que c’est ? – Co to jest?
• C’est avec de la viande ? – Czy to jest z mięsem?
• Je suis végétarien / végétarienne. – Jestem wegetarianinem / wegetarianką.
• Sans sucre, s’il vous plaît. – Bez cukru, proszę.
• Sans gluten / sans lactose, s’il vous plaît. – Bez glutenu / bez laktozy, proszę.

Francuzi naprawdę doceniają choćby próbę zamówienia po francusku. Po jednym czy dwóch zdaniach obsługa często i tak przechodzi na angielski, ale pierwsze słowa po francusku zwykle ustawiają miłą atmosferę.

W sklepie, na rynku, w hotelu

W sklepach najważniejsze jest pytanie o dostępność i cena. Cała reszta to dodatki.

Podstawowe zwroty:

• Je cherche… – Szukam…
• Vous avez… ? – Czy mają Państwo…?
• C’est combien ? – Ile to kosztuje?
• C’est trop cher. – To za drogie.
• Je le prends. – Wezmę to.

Na rynku (warzywa, owoce):

• Un kilo de pommes, s’il vous plaît. – Kilogram jabłek, proszę.
• Un peu plus / un peu moins. – Trochę więcej / trochę mniej.

W hotelu przydają się gotowe formuły:

• J’ai une réservation au nom de… – Mam rezerwację na nazwisko…
• Je voudrais une chambre pour une nuit. – Chciałbym pokój na jedną noc.
• Avec petit-déjeuner, s’il vous plaît. – Z śniadaniem, proszę.
• À quelle heure est le petit-déjeuner ? – O której jest śniadanie?

Pytanie o drogę i transport

Mapa w telefonie pomaga, ale przy ruchliwych ulicach i w metrze krótka rozmowa często ratuje sytuację.

Najprostsze otwarcie:

• Excusez-moi, où est… ? – Przepraszam, gdzie jest…?
• Excusez-moi, je cherche… – Przepraszam, szukam…

Przykłady:

• … la station de métro la plus proche. – najbliższa stacja metra.
• … la gare. – dworzec.
• … l’arrêt de bus. – przystanek autobusowy.

Na dworcu / w metrze:

• Quel train pour… ? – Który pociąg do…?
• Je vais à… – Jadę do…
• Un ticket pour Paris, s’il vous plaît. – Bilet do Paryża, proszę.
• Aller simple / aller-retour. – W jedną stronę / w obie strony.

W odpowiedziach Francuzi używają wielu słów kierunkowych: à droite (w prawo), à gauche (w lewo), tout droit (prosto), au bout (na końcu). Zapamiętanie tej czwórki bardzo ułatwia korzystanie z instrukcji „na żywo”.

Zwroty awaryjne: gdy coś idzie nie tak

Dodanie kilku „ratunkowych” zdań do rozmówek sprawia, że nawet w trudnej sytuacji można coś wyjaśnić, zamiast tylko bezradnie się uśmiechać.

Gdy czegoś się nie rozumie, mimo próśb o powtórzenie:

• Désolé(e), je ne comprends vraiment pas. – Przykro mi, naprawdę nie rozumiem.
• Vous pouvez écrire, s’il vous plaît ? – Czy może Pan/Pani napisać?

Gdy problem dotyczy rachunku, zamówienia lub rezerwacji:

• Il y a une erreur. – Jest błąd.
• Ce n’est pas ma commande. – To nie moje zamówienie.
• Je n’ai pas reçu… – Nie otrzymałem(-am)…

W sytuacjach pilnych:

• J’ai besoin d’aide. – Potrzebuję pomocy.
• Appelez une ambulance, s’il vous plaît. – Proszę wezwać karetkę.
• Appelez la police, s’il vous plaît. – Proszę wezwać policję.
• C’est urgent. – To pilne.

Jak naprawdę korzystać z rozmówek na starcie

Rozmówki działają najlepiej, gdy nie traktuje się ich jak „spisu całego języka”, tylko jak mały zestaw narzędzi.

W codziennym użyciu wystarczy:

• skupić się na około 30–50 zdaniach, które są faktycznie potrzebne,
• powtarzać je na głos w całości, nie pojedyncze słowa,
• zapamiętywać całe schematy typu je voudrais…, je cherche…, excusez-moi…,
• łączyć gesty z prostymi słowami, zamiast milczeć, gdy brakuje jednego wyrazu.

Francuski na poziomie rozmówek nie wymaga od razu poprawności akademickiej. Nawet pokraczne zdanie z jednym znanym czasownikiem i uśmiechem zwykle działa lepiej niż milczenie i czekanie na „idealny” moment, żeby coś powiedzieć.