Na wyjazd do Włoch nie ma sensu uczyć się na pamięć całych dialogów z podręcznika – i tak nie pojawi się kelner, który powie dokładnie tę samą kwestię. Zamiast tego lepiej opanować krótkie, powtarzalne zwroty, które przydają się w różnych sytuacjach: w barze, hotelu, na plaży czy w autobusie. Kilkanaście dobrze znanych konstrukcji wystarczy, żeby o coś poprosić, zareagować i wybrnąć z większości codziennych sytuacji. Poniżej zebrano zwroty, które warto mieć „pod ręką” – przy każdym podany jest prosty kontekst użycia, żeby nie zostać z samymi suchymi słówkami.

Podstawowe zwroty grzecznościowe

Bez tych formułek trudno ruszyć dalej. To one otwierają i zamykają każdą rozmowę, niezależnie od sytuacji.

• Buongiorno – dzień dobry (rano i w ciągu dnia)
• Buonasera – dobry wieczór
• Ciao – cześć / na razie (na luzie, raczej nie do obsługi w hotelu)
• Arrivederci – do widzenia
• Per favore – proszę (o coś)
• Per piacere – proszę (zamienne z „per favore”)
• Grazie – dziękuję
• Grazie mille – bardzo dziękuję (dosł. tysiąckrotne dzięki)
• Prego – proszę (odpowiedź na „dziękuję”, ale też „proszę, słucham”)
• Mi scusi – przepraszam (grzecznie, np. zaczepiając kogoś)
• Scusa – sorki / przepraszam (na luzie, do znajomych)

We Włoszech bardzo dobrze działa nadmiar grzeczności. „Buongiorno” na wejściu i „grazie, arrivederci” na wyjściu potrafią załatwić więcej niż perfekcyjna gramatyka.

Warto też znać szybkie reakcje, gdy czegoś się nie zrozumie:

Non capisco – nie rozumiem.
Parla più lentamente, per favore – proszę mówić wolniej.
Non parlo bene l’italiano – nie mówię dobrze po włosku.

Jak się przedstawić i zagadać

Włosi są rozmowni, więc kilka zwrotów na start rozmowy mocno ułatwia życie – czy to w pensjonacie, czy przy stoliku w barze.

Mi chiamo… – nazywam się…
Sono polacco / polacca – jestem Polakiem / Polką.
Vengo dalla Polonia – jestem z Polski.

Pytania o samopoczucie są prostsze, niż się wydaje:

Come sta? – jak się Pan/Pani ma? (oficjalnie)
Come stai? – jak się masz? (na luzie)
Sto bene, grazie – dobrze, dziękuję.
Così così – tak sobie.
E lei? / E tu? – a Pan/Pani? / a ty?

Kilka prostych tematów „na pogodę” też nie zaszkodzi:

Che bello! – ale super!
Che caldo! – ale gorąco!
Mi piace l’Italia – lubię Włochy.
È la mia prima volta qui – jestem tu pierwszy raz.

W rozmowie z obsługą, osobami starszymi czy nieznajomymi bezpieczniej używać formy „Lei” (come sta, cosa desidera), zamiast bezpośredniego „tu”.

W restauracji, barze i kawiarni

Tu przydaje się konkretny zestaw zwrotów: od zajęcia stolika, przez zamawianie, po płacenie rachunku.

Zamawianie i obsługa przy stoliku

Na wejściu zwykle pada pytanie:

Quanti siete? – ile osób?
W odpowiedzi wystarczy: Due (dwie), Tre (trzy) itd. Można dodać: Un tavolo per due, per favore – stolik dla dwóch, proszę.

Przy zamawianiu:

• Vorrei… – chciałbym/chciałabym… (najbezpieczniejsza forma)
• Per me… – dla mnie…
• Per antipasto… – na przystawkę…
• Per secondo… – na drugie danie…
• Da bere? – do picia?

Przykłady użycia:

Vorrei una pizza margherita e una birra piccola – poproszę pizzę margheritę i małe piwo.
Per me, pasta al pomodoro e acqua naturale – dla mnie makaron z pomidorami i woda niegazowana.

W barach i kawiarniach zamawianie jest jeszcze prostsze:

Un caffè, per favore – espresso.
Un cappuccino – cappuccino.
Un cornetto alla crema – rogalik z kremem.

Pytania o menu, rachunek i problemy

Przy menu często przydają się dwa pytania:

Mi scusi, che cosa consiglia? – co Pan/Pani poleca?
Che cos’è questo? – co to jest? (pokazując palcem w menu)

Alergie lub ograniczenia żywieniowe warto umieć nazwać wprost:

Sono vegetariano / vegetariana – jestem wegetarianinem / wegetarianką.
Sono allergico / allergica a… – mam alergię na…
Senzo glutine – bez glutenu.
Senzo lattosio – bez laktozy.

Przy płaceniu rachunku:

Il conto, per favore – rachunek, proszę.
Possiamo pagare separato? – czy możemy zapłacić osobno?
Posso pagare con la carta? – czy mogę zapłacić kartą?

W wielu lokalach barowych płaci się najpierw przy kasie, potem zamawia przy ladzie. Wtedy zwykłe „uno scontrino per un cappuccino” (paragon na cappuccino) wystarcza, żeby wszystko zaskoczyło.

W hotelu, pensjonacie i na kempingu

Rezerwacja często jest załatwiana online, ale przy meldunku i tak padają podobne zwroty. Warto rozumieć przynajmniej część z nich.

Ho una prenotazione – mam rezerwację.
A che nome? – na jakie nazwisko?
Per quante notti? – na ile nocy?
Documento, per favore – dokument (dowód/paszport), proszę.

Pytania, które mogą się przydać:

• A che ora è la colazione? – o której jest śniadanie?
• Dove si trova la piscina? – gdzie jest basen?
• Avete un parcheggio? – czy macie parking?
• La password del Wi-Fi, per favore – hasło do Wi-Fi, proszę.

Gdy coś nie działa albo czegoś brakuje:

Non funziona l’aria condizionata – klimatyzacja nie działa.
Non c’è l’acqua calda – nie ma ciepłej wody.
Manca un asciugamano – brakuje ręcznika.

Na kempingu przydają się podobne zwroty, plus dosłownie jedno słowo:

Piazzola – parcela / miejsce na namiot lub kampera.
Vorrei una piazzola per tenda – poproszę miejsce na namiot.

Pytanie o drogę i transport

Mapa w telefonie pomaga, ale krótkie pytanie po włosku często otwiera więcej drzwi – ludzie chętniej pomagają, gdy widać wysiłek w użyciu ich języka.

Pytanie o miejsce, drogę, odległość

Najprostsze pytanie brzmi:

Mi scusi, dov’è…? – przepraszam, gdzie jest…?

Przykłady:

Dov’è la stazione? – gdzie jest dworzec?
Dov’è la fermata dell’autobus? – gdzie jest przystanek autobusowy?
Dov’è il centro? – gdzie jest centrum?

Warto też znać kilka odpowiedzi/komentarzy, które mogą paść:

• È vicino – jest blisko
• È lontano – jest daleko
• È dritto – prosto
• A destra – w prawo
• A sinistra – w lewo

Pytanie o czas przejazdu lub dojścia:

Quanto tempo ci vuole? – ile to zajmuje?
È a piedi? – czy da się dojść pieszo?

W pociągu, autobusie, metrze

Przy kasie biletowej lub automacie dobrze wiedzieć, jak poprosić o bilet:

Un biglietto per Roma, per favore – bilet do Rzymu, proszę.
Andata e ritorno – w obie strony.
Solo andata – tylko w jedną stronę.

W autobusie miejskim często pytanie brzmi:

Dove posso comprare il biglietto? – gdzie mogę kupić bilet?
Devo convalidare il biglietto? – czy muszę skasować bilet?

Jeśli jest wątpliwość, czy dobrze się jedzie:

Questo autobus va alla stazione? – czy ten autobus jedzie na dworzec?
È la fermata per…? – czy to przystanek na…?

W wielu miastach bilety autobusowe kupuje się w tabaccheria (sklep z logiem „T”). Zwrot „un biglietto dell’autobus” zwykle wystarcza, resztą sprzedawca się zajmie.

Sytuacje awaryjne i u lekarza

Nikt nie planuje problemów, ale kilka zwrotów działa jak polisa bezpieczeństwa. Nie trzeba mówić płynnie – ważne, by jasno przekazać, co się dzieje.

Najważniejsze słowa:

• Aiuto! – pomoc!
• Chiamate un’ambulanza – wezwijcie karetkę.
• Ho bisogno di un dottore – potrzebuję lekarza.
• Farmacia – apteka.
• Polizia – policja.

Opis problemu zdrowotnego:

Mi fa male… – boli mnie…
la testa – głowa,
lo stomaco – żołądek,
la gola – gardło,
la schiena – plecy.

Inne przydatne zwroty:

Ho la febbre – mam gorączkę.
Ho la diarrea – mam biegunkę.
Ho vomitato – wymiotowałem/wymiotowałam.
Sono incinta – jestem w ciąży.

Przy zagubieniu dokumentów lub kradzieży:

Ho perso il passaporto – zgubiłem/zgubiłam paszport.
Mi hanno rubato il portafoglio – ukradli mi portfel.
Dov’è il commissariato di polizia? – gdzie jest komisariat?

Codzienne „wypełniacze” rozmowy

Nawet znając tylko podstawowe konstrukcje, warto mieć w zanadrzu krótkie słówka, które „sklejają” rozmowę i brzmią naturalnie.

• Sì – tak
• No – nie
• Forse – może
• Magari – oby / chętnie / może (zależnie od kontekstu)
• Va bene – w porządku / pasuje
• Certo – jasne
• Subito – zaraz / od razu
• Un momento – chwileczkę

Przy odmowie lub jeśli czegoś się nie chce:

No, grazie – nie, dziękuję.
È troppo caro – to za drogie.
Non posso – nie mogę.

Gdy coś się podoba albo robi wrażenie:

È bellissimo! – jest przepięknie!
È buono! – jest dobre (o jedzeniu).
Mi piace molto – bardzo mi się podoba.

W codziennych rozmowach wystarczy 20–30 prostych zwrotów, by naprawdę coś załatwić, a nie tylko się uśmiechać i kiwać głową. Lepiej znać je dobrze, niż uczyć się setek słówek bez kontekstu.

Na koniec warto podkreślić prostą rzecz: Włosi generalnie lubią, gdy ktoś próbuje mówić po włosku, nawet bardzo łamanym. Akcent może być daleki od ideału, ale jeśli padną zwroty: buongiorno, per favore, grazie mille i il conto, per favore, to w większości typowych wakacyjnych sytuacji wystarczy to w zupełności, żeby się dogadać i wrócić z wyjazdu z poczuciem, że język naprawdę „zaskoczył” w świecie, a nie tylko w zeszycie.