„Have got” pojawia się w pierwszych dialogach, podręcznikach i na kartkówkach. A jednak wiele osób uczy się go na pamięć, bez zrozumienia. Dobrze przygotowane ćwiczenia w formacie PDF pomagają to uporządkować i ogarnąć raz, a porządnie. Warto mieć jeden kompletny zestaw ćwiczeń „have got”, do którego można wracać przez kilka tygodni, zamiast gubić pojedyncze kartki. Poniżej opis krok po kroku: jak zrozumieć „have got”, jak ćwiczyć i jak samodzielnie przygotować własny plik PDF do nauki.
„Have got” – co to właściwie jest i kiedy się go używa
„Have got” to podstawowa konstrukcja w angielskim brytyjskim, używana głównie do mówienia o posiadaniu, o cechach i o relacjach rodzinnych. Warto od razu porządnie poukładać sobie formy, bo potem służą jako wzór dla wielu innych struktur.
Formy twierdzące, pytania i przeczenia
W wersji pełnej, przy osobie „I” wygląda to tak: I have got a car. W codziennym języku praktycznie zawsze pojawia się skrót: I’ve got a car. Podobnie:
- You’ve got a sister.
- He’s got blue eyes.
- We’ve got a big house.
- They’ve got two dogs.
Kluczowa sprawa: w pytaniach i przeczeniach pracuje się głównie z czasownikiem have/has oraz z got:
Twierdzenie: She has got a new phone.
Pytanie: Has she got a new phone?
Przeczenie: She hasn’t got a new phone.
Warto od razu wyłapać wzór:
- W twierdzeniu: osoba + have/has + got + reszta zdania.
- W pytaniu: Have/Has + osoba + got + reszta?
- W przeczeniu: osoba + haven’t/hasn’t + got + reszta.
Dobrze działa na początku: przepisać ten schemat na górze strony z ćwiczeniami i zerkać za każdym razem, gdy buduje się zdanie. Po kilku dniach układ wejdzie w nawyk.
„Have got” a samo „have” – różnica, którą trzeba ogarnąć
W podręcznikach często pojawia się zarówno have, jak i have got. Na poziomie podstawowym funkcjonują one niemal wymiennie, ale „have got” jest typowe dla angielskiego brytyjskiego, a samo „have” częściej pojawia się w amerykańskim. W prostych zdaniach o posiadaniu można używać obu:
I’ve got a bike. / I have a bike.
She’s got long hair. / She has long hair.
Warto jednak na etapie nauki „have got” konsekwentnie ćwiczyć właśnie tę konstrukcję, żeby nie mieszać wzorów gramatycznych. Samo „have” przyda się później, przy czasach złożonych i innych znaczeniach.
Najczęstsze błędy z „have got”, na które warto uważać
Przy samodzielnej pracy z PDF-ami dobrze od początku wyłapać typowe wpadki. Pozwala to sprawdzać nie tylko poprawność odpowiedzi, ale też wychwytywać swoje nawyki.
Typowe błędy:
- Brak „got” w pytaniach i przeczeniach: „Have you a car?” zamiast „Have you got a car?”
- Mieszanie „has” i „have”: „He have got” zamiast poprawnego „He has got”.
- Podwójna odmiana: „He has got doesn’t…” – wrzucenie kilku konstrukcji naraz.
- Brak skrótów tam, gdzie są naturalne: pisanie pełnych form w prostych dialogach mówionych.
Ćwiczenia PDF powinny prowadzić krok po kroku: najpierw same formy twierdzące, potem pytania, później przeczenia, a dopiero na końcu miks wszystkich typów zdań. Dzięki temu łatwiej zlokalizować, gdzie dokładnie pojawiają się błędy.
Jak pracować z ćwiczeniami PDF „have got” – domowy schemat
Sam dokument PDF nie uczy. Kluczowe jest, w jaki sposób się z niego korzysta. Sprawdza się prosty, powtarzalny schemat pracy, który można zastosować do każdego zestawu ćwiczeń.
- Wydrukować lub otworzyć na tablecie
Ćwiczenia „have got” dobrze przerabia się na papierze, bo łatwiej skreślać, poprawiać i dopisywać. Jeśli nie ma drukarki, warto skorzystać z tabletu z rysikiem lub aplikacji, która pozwala pisać po PDF-ach. - Najpierw same twierdzenia
Pierwsze przejście warto poświęcić wyłącznie na pełne zdania twierdzące: „I’ve got…”, „She’s got…”, „We’ve got…”. Chodzi o wyrobienie automatyzmu, bez myślenia o pytaniach i przeczeniach. - Drugiego dnia dopiero pytania
Kolejnego dnia – tylko pytania: „Have you got…?”, „Has he got…?”. Raz w formie uzupełnianek, raz przekształceń, raz tłumaczeń z polskiego. Rozdzielenie tego w czasie porządkuje wiedzę. - Trzeciego dnia przeczenia i miks
Dopiero na trzecim etapie warto wrzucić ćwiczenia z przeczeniami („haven’t got”, „hasn’t got”) oraz zadania mieszane, gdzie w jednym zadaniu trzeba tworzyć raz pytania, raz przeczenia, raz twierdzenia. - Samodzielna korekta z kluczem
Klucz odpowiedzi dołącza się na końcu pliku PDF. Sprawdzając, dobrze jest nie tylko zaznaczać błędy, ale w razie potrzeby przepisać poprawną wersję zdania jeszcze raz pod spodem.
Jeśli jakiś typ zadania sprawia problem (np. pytania), warto następnego dnia skopiować 3–5 przykładów tego dokładnie ćwiczenia na osobną kartkę i ułożyć własne podobne zdania.
Przykładowy zestaw ćwiczeń „have got” do PDF
Poniżej propozycja zawartości jednego kompletnego pliku PDF, który można samodzielnie przygotować w edytorze tekstu i zapisać jako PDF. Zadania są pomyślane tak, by przejść od prostych struktur do krótkich dialogów.
Ćwiczenia podstawowe – od form do pełnych zdań
1. Uzupełnianie form „have got”
Zadanie: uzupełnij zdania odpowiednim czasownikiem w formie skróconej.
Przykłady:
1. I _______ a new backpack.
2. She _______ two brothers.
3. They _______ a big house.
4. He _______ blue eyes.
5. We _______ an English lesson today.
W kluczu odpowiedzi pojawiają się formy: ’ve got, ’s got, odpowiednio dobrane do osoby. Uczący się na początku może patrzeć na tabelkę z odmianą, a z czasem próbować ćwiczenia już bez niej.
2. Tworzenie zdań z podanych wyrazów
Zadanie: ułóż zdania, używając „have got”.
Przykłady (kolejność wyrazów pomieszana):
1. (got / a cat / has / Anna)
2. (blue eyes / has / my brother / got)
3. (have / we / got / English / today)
Ten typ zadania pomaga utrwalić szyk zdania. Klucz odpowiedzi musi pokazywać pełne poprawne zdanie, np. Anna has got a cat.
3. Przekształcenia na przeczenia
Zadanie: przepisz zdania na przeczące.
Przykłady do PDF-u:
1. Tom has got a bike. → Tom ____________________ a bike.
2. They have got any homework. → They ____________________ any homework.
3. We have got a car. → We ____________________ a car.
Dzięki takiemu zestawieniu od razu widać różnicę między formą twierdzącą a przeczącą. W kluczu: hasn’t got / haven’t got.
Ćwiczenia komunikacyjne – krótkie dialogi i pytania
4. Pytania i krótkie odpowiedzi
Zadanie: utwórz pytania z użyciem „have got”, a potem odpowiedzi „Yes, … have.” / „No, … haven’t.”.
Przykłady:
1. you / a pet?
2. your sister / a car?
3. they / a computer?
Klucz odpowiedzi:
1. Have you got a pet? – Yes, I have. / No, I haven’t.
2. Has your sister got a car? – Yes, she has. / No, she hasn’t.
3. Have they got a computer? – Yes, they have. / No, they haven’t.
5. Uzupełnianie dialogów
Zadanie: uzupełnij luki w dialogach odpowiednią formą „have got”.
Przykładowy mini-dialog do PDF-u:
A: __________ you got any brothers or sisters?
B: Yes, I __________. I __________ two brothers.
A: __________ they got a car?
B: No, they __________.
W kluczu: Have, have, have got, Have, haven’t. Takie dialogi warto w PDF-ie oznaczyć ikoną „pair work”, bo można je później wykorzystać na głos z drugą osobą albo czytać na zmianę na głos.
6. Opisz siebie – produkcja własnych zdań
Na końcu PDF-u powinno znaleźć się miejsce na kilka zdań o sobie. Bez podpowiedzi, bez banku słów – tylko krótkie instrukcje, np.:
- Napisz 3 zdania o tym, co masz (have got).
- Napisz 2 zdania o tym, czego nie masz (haven’t got).
- Ułóż 2 pytania do kolegi/koleżanki, używając „have got”.
Ten fragment ćwiczy realne użycie języka, a nie tylko wypełnianie luk. Odpowiedzi są indywidualne, więc w kluczu można jedynie podać przykładowe zdania poprawne gramatycznie.
Jak samodzielnie przygotować PDF z ćwiczeniami „have got”
Nie trzeba specjalnych programów, żeby stworzyć własny plik PDF z ćwiczeniami. Wystarczy prosty edytor tekstu i kilka zasad, które ułatwią późniejszą naukę.
Najprostsza ścieżka to użycie programu typu Google Docs, Microsoft Word albo darmowego LibreOffice Writer. W każdym z nich działa podobny schemat:
- Na początku strony krótkie podsumowanie: tabela z odmianą „have got” (I’ve got, you’ve got, he’s got itd.) oraz przykładowe zdania.
- Niżej kolejne ćwiczenia, ponumerowane i z wyraźnymi nagłówkami (Exercise 1, Exercise 2…). Lepiej zrobić kilka krótszych zadań niż jedno ogromne.
- Na końcu dokumentu osobna sekcja: Key – Answers. Klucz odpowiedzi zapisany mniejszą czcionką, ale czytelnie, np. w dwóch kolumnach.
- Po skończeniu w menu wybrać „Zapisz jako PDF” lub „Eksportuj do PDF”. Plik można potem wydrukować lub wysłać na tablet.
Przy tworzeniu swoich ćwiczeń dobrze jest zostawić szerokie marginesy i trochę wolnego miejsca pod każdym zadaniem – uczący się ma wtedy gdzie dopisać własne zdania, poprawki czy polskie tłumaczenia.
Dobrym nawykiem jest też dodanie na dole każdej strony małej stopki, np. „Have got – ćwiczenia, strona 1/4”. Ułatwia to orientację, jeśli wydruk się pomiesza. W nazwie pliku warto umieścić zakres („have-got-beginner-A1.pdf”), żeby za jakiś czas od razu było wiadomo, po co sięga się do folderu.
Własnoręcznie przygotowany PDF z ćwiczeniami „have got” to coś więcej niż jednorazowa kartkówka. Taki plik można przerabiać kilkukrotnie: najpierw pełne zdania, później – po kilku tygodniach – szybki powtórkowy przelot tylko po pytaniach i przeczeniach. Dzięki temu konstrukcja utrwala się w praktyce, a nie tylko w teorii.
